Apologies and Excuses, Vietnamese Translation
It's a real pleasure to post this translation into Vietnamese by Nicy Nguyen of a post on Apologies and Excuses. For more information on such translations check out:
http://www.coupofy.comS? B�o Ch?a V� L?i Xin L?i
M?t di?n d�n cho ngu?i s? d?ng b?t k? c�c van b?n c?a t�i, nhung th?c s? cho b?t c? ai quan t�m d?n th�ng tin li�n l?c gi?a c�c c� nh�n, c�c nguy�n t?c co b?n c?a th�ng tin li�n l?c c?a con ngu?i, v� d? n�i tru?c c�ng ch�ng.
5.24.2008
T�i d� vi?t l?i do?n tr�n v? l?i di?n l� do cho c�c phi�n b?n ti?p theo c?a TICB v� t�i nghi r?ng n� c� th? c� �ch d? dang b�i ? d�y. S? kh�c bi?t gi?a b�i n�y v� m?t trong nh?ng ?n b?n l?n th? 11 l� di?u n�y ph�n bi?t r� r�ng hon v? l� do di?n c? v� l?i xin l?i c�ng th?o lu?n v? m?t s? t�nh ch?t d? hi?u qu? hon l?i xin l?i.
Chu?n b? v?n d? cho cu?c d�m tho?i: Vi?c di?n c? v� L?i xin l?i.
V�o nh?ng l�c b?n c� th? n�i nh?ng di?u sai tr�i; sau d�, b?i v� b?n kh�ng th? x�a c�c th�ng di?p (giao ti?p th?c s? l� kh�ng th? d?o ngu?c), b?n c� th? c? g?ng d? cung c?p m?t s? lo?i c?a m?t l?i gi?i th�ch; b?n s? c? g?ng d? gi?i th�ch nh?ng g� d� x?y ra. C� l? c�c phuong ph�p ph? bi?n nh?t d? l�m nhu v?y l� c�i c? v� nh?ng l?i xin l?i, hai kho?n d�m tho?i li�n quan ch?t ch?. B�o ch?a, trung t�m cho t?t c? c�c h�nh th?c giao ti?p v� tuong t�c, l� "s? gi?i th�ch ho?c h�nh d?ng l�m gi?m b?t nh?ng t�c d?ng ti�u c?c c?a ho?t d?ng c?a m?t di?n vi�n, qua d� duy tr� m?t h�nh ?nh t�ch c?c cho b?n th�n v� nh?ng ngu?i kh�c xung quanh" (Snyder, 1984; Snyder, Higgins, & Stucky, 1983) . L?i xin l?i l� nh?ng bi?u hi?n c?a h?i h?n hay bu?n phi?n cho nh?ng g� m�nh d� l�m ho?c cho nh?ng g� d� x?y ra. Thu?ng th� c? hai du?c ho� tr?n-T�i kh�ng nh?n ra nhanh nhu th? n�o t�i d� l�i xe (l� do); T�i th?c s? xin l?i (l?i xin l?i). H�y t�ch bi?t ch�ng v� nh�n d?u ti�n v�o c�i c?.
S? B�o ch?a
L?i b�o ch?a c� v? d?c bi?t nh?t l� trong khi b?n n�i ho?c b? bu?c t?i v� n�i m?t di?u g� d� di ngu?c l?i nh?ng g� du?c mong d?i, x? ph?t, ho?c du?c coi l� "quy?n" c?a nh?ng ngu?i m� b?n dang n�i chuy?n. C�ch l� tu?ng, S? b�o ch?a s? l� l� do gi?m t�c d?ng ti�u c?c c?a th�ng di?p.
M?t s? �?ng co cho vi?c B�o Ch?a
�?ng co ch�nh cho vi?c dua ra l� do b�o ch?a du?ng nhu ch? d? duy tr� l�ng t? tr?ng c?a b?n, d? ho?ch d?nh m?t h�nh ?nh t�ch c?c cho ch�nh m�nh v� cho ngu?i xung quanh. L?i b�o ch?a cung d?i di?n cho m?t n? l?c d? gi?m b?t cang th?ng: B?n c� th? c?m th?y r?ng n?u b?n c� th? dua ra m?t c�i c?, d?c bi?t l� m?t trong nh?ng l� do t?t m� du?c ch?p nh?n b?i nh?ng ngu?i xung quanh b?n, n� s? l�m gi?m c�c ph?n ?ng ti�u c?c v� cang th?ng sau d� di k�m v?i m?t hi?u su?t k�m.
L?i b�o ch?a cung c� th? cho ph�p b?n duy tr� c�c m?i quan h? hi?u qu? gi?a c�c c� th?, ngay c? sau khi m?t s? h�nh vi ti�u c?c. V� d?, sau khi ch? tr�ch h�nh vi c?a m?t ngu?i b?n v� quan s�t nh?ng ph?n ?ng ti�u c?c v?i nh?ng l?i ch? tr�ch c?a b?n, b?n c� th? cung c?p m?t c�i c? nhu, "Xin h�y tha th? cho t�i; T�i th?c s? ki?t s?c. T�i ch? kh�ng nghi du?c. "L?i b�o ch?a cho ph�p b?n s?p x?p c�c th�ng di?pngay c? b?n c� th? b?n th?t b?i -th� n� nhu m?t tia s�ng uu d�i cho b?n.
C�c d?ng B�o ch?a
Nhi?u nh� nghi�n c?u kh�c nhau d� ph�n lo?i th�nh c�c danh m?c b�o ch?a kh�c nhau (Scott & Lyman, 1968; Cody & Dunn, 2007). M?t trong nh?ng ki?u du?c ua chu?ng t?t nh?t ph�n lo?i b�o ch?a th�nh ba lo?i ch�nh (Snyder, 1984):
� T�i kh�ng c� l�m di?u d�: T?i d�y b?n c� ph? nh?n r?ng b?n d� l�m nh?ng g� b?n dang b? bu?c t?i. Sau d� b?n c� th? dua l�n m?t c�i c? d? ch?ng minh b?n kh�ng th? th?c hi?n n�, ho?c c� l? b?n c� th? c�o bu?c ngu?i kh�c l�m nh?ng g� b?n dang b? d? l?i cho ("T�i chua bao gi? n�i r?ng" ho?c "T�i th?m ch� c�n kh�ng g?n noi d� khi n� d� x?y ra ").C�c c�u lo?i nhu "T�i kh�ng c� l�m di?u d�" n�i chung l� nh?ng l?i b�o ch?a t?i t? nh?t (tr? khi ch�ng l� th?c s? c� th?t), b?i v� h? kh�ng th?a nh?n tr�ch nhi?m v� kh�ng dua ra s? d?m b?o r?ng l?i n�y s? kh�ng di?n ra l?n n?a.
� N� kh�ng qu� t?: T?i d�y b?n c� th?a nh?n d? l�m vi?c d� nhung tuy�n b? h�nh vi ph?m t?i d� kh�ng th?c s? qu� x?u ho?c c� l? d� l� c� s? bi?n minh cho h�nh vi ("T�i ch? d?m c�c kho?n chi ph�, v� th?m ch� sau d� ch? c� m?t c�ch khi�m t?n" hay "Ch?c ch?n, t�i d�nh �ng ta, nhung ?ng n�i c�i ki?u d�ng cho di?u d�").
� C�, nhung: ? d�y b?n cho r?ng t�nh ti?t gi?m nh? chi?m kho?ng h�nh vi d�; v� d?, r?ng b?n d� kh�ng ki?m so�t du?c b?n th�n m�nh l�c d� ho?c l� b?n kh�ng c� � d?nh l�m nh?ng g� b?n d� l�m ("�� l� n�i chuy?n l�c say x?n" hay "T�i kh�ng bao gi? c� � d?nh l�m t?n thuong anh, t�i d� th?c s? c? g?ng d? gi�p d? ").
S? b�o ch?a t?t v� x?u
C�u h?i quan tr?ng nh?t d?i v?i h?u h?t m?i ngu?i l� nh?ng g� l�m cho m?t l� do b�o ch?a t?t d?p v� nh?ng g� l�m n�n m?t l� do x?u (Snyder, 1984; Slade, 1995). L�m th? n�o b?n c� th? b�o ch?a t?t v� do d� du?c tho�t kh?i v?n d?, v� l�m th? n�o b?n c� th? tr�nh c�i c? x?u r?ng d� ch? l�m cho v?n d? t?i t? hon? C�c ngu?i ho?c d?nh s? d?ng l� do b�o ch?a t?t d?p di?u d?; c�c nh� ho?ch d?nh l� do b�o ch?a x?u d?a v�o c? qu� thu?ng xuy�n. C�c nh� ho?ch d?nh l� do b�o ch?a t?t tr�nh d? l?i cho ngu?i kh�c, d?c bi?t nh?t l� nh?ng ngu?i m� h? l�m vi?c c�ng; c�c nh� ho?ch d?nh l� do b�o ch?a x?u th?m ch� d? l?i cho d?ng nghi?p l�m vi?c chung c?a h?. Theo c�ch tuong t?, c�c nh� ho?ch d?nh l� do b�o ch?a t?t kh�ng g�n s? th?t b?i c?a h? cho ngu?i kh�c ho?c cho c�ng ty; c�c nh� ho?ch d?nh l� do b�o ch?a x?u th� l�m. C�c ngu?i ho?ch d?nh l� do b�o ch?a t?t d?p th?a nh?n tr�ch nhi?m c?a m�nh d?i v?i s? th?t b?i b?ng c�ch ghi nh?n r?ng h? d� l�m di?u g� d� sai (kh�ng ph?i l� h? thi?u nang l?c); c�c ngu?i ho?ch d?nh l� do b�o ch?a x?u t? ch?i ch?p nh?n b?t k? tr�ch nhi?m v? th?t b?i c?a h?. Kh�ng ng?c nhi�n, c�c ngu?i ho?ch d?nh l� do b�o ch?a ngu?i ch?u tr�ch nhi?m s? du?c coi l� d�ng tin c?y hon, c� th?m quy?n, v� d�ng y�u chu?ng hon nh?ng ngu?i t? ch?i tr�ch nhi?m (Dunn & Cody, 2000).
�i?u g� l�m cho m?t l?i b�o ch?a hi?u qu? v� nh?ng c�i kh�c kh�ng hi?u qu? s? thay d?i t? m?t n?n van h�a kh�c v� s? ph? thu?c v�o c�c y?u t? d� du?c th?o lu?n nhu ch? nghia c� nh�n, t?p th? c?a van h�a, kho?ng c�ch quy?n l?c c?a n�, l� gi� tr? n� d?t v�o s? quy?t do�n, v� nhi?u khuynh hu?ng van ho� kh�c (Tata, 2000 ). Nhung, �t nh?t l� t?i Hoa K?, Nhi?u nh� nghi�n c?u d?u d?ng � r?ng nh?ng l?i b�o ch?a t?t nh?t trong giao ti?p gi?a c�c c� nh�n c� nam y?u t? (Slade, 1995; Coleman, 2002).
1. B?n ch?ng minh r?ng b?n th?c s? hi?u du?c v?n d? v� c?m x�c c?a d?i t�c c?a b?n theo l� h?p l? v� ch�nh d�ng. Tr�nh vi?c gi?m thi?u c�c v?n d? ho?c t�nh c?m c?a ngu?i d?i t�c c?a b?n ("N� ch? l� $ 100; b?n dang ph?n ?ng th�i qu�", "T�i d� ch? c� hai gi? mu?n").
2. B?n th?a nh?n tr�ch nhi?m c?a b?n. N?u b?n l�m di?u g� sai tr�i, tr�nh tham d? v�ng lo?i tr�ch nhi?m c?a b?n ("T�i xin l?i n?u t�i d� l�m di?u g� sai tr�i") ho?c th? hi?n m?t s? thi?u ch�n th�nh ("�u?c r?i, t�i xin l?i, n� r� r�ng l� l?i c?a t�i m?t l?n n?a"). M?t kh�c, n?u b?n c� th? ch?ng minh r?ng b?n kh�ng ki?m so�t du?c nh?ng g� d� x?y ra v� do d� kh�ng th? dt? ch?c ch?u tr�ch nhi?m, l?i b�o ch?a c?a b?n c� th? s? c� t�nh thuy?t ph?c (Heath, Stone, Darley, & Grannemann, 2003).
3. B?n th?a nh?n s? kh�ng h�i l�ng c?a m�nh v�o nh?ng g� b?n d� l�m; b?n th? hi?n di?u d� r� r�ng r?ng b?n kh�ng h�i l�ng v?i ch�nh m�nh v� d� l�m nh?ng g� b?n d� l�m.
4. B?n th? hi?n r� r�ng r?ng l� l?i l?m c?a b?n s? kh�ng bao gi? x?y ra n?a.
M?t s? c�c nh� nghi�n c?u bao g?m m?t bu?c th? nam m� th?c s? l� m?t l?i xin l?i. ? d�y b?n s? y�u c?u s? tha th? cho nh?ng g� b?n d� l�m. H�y xem x�t l?i xin l?i c? th? hon.
L?i xin l?i
Trong h�nh th?c co b?n nh?t c?a n�, m?t l?i xin l?i l� m?t bi?u hi?n c?a s? h?i h?n cho di?u g� d� b?n d� l�m; d� l� m?t cam doan r?ng b?n dang r?t ti?c. V� nhu v?y, co b?n nh?t c?a t?t c? c�c l?i xin l?i don gi?n ch? l�: T�i xin l?i. Trong c�ch s? d?ng ph? bi?n, l?i xin l?i bao g?m m?t s? s�t nh?p c?a h�nh d?ng sai tr�i tr�n m?t ph?n c?a ngu?i dua ra l?i xin l?i. ��i khi nh?ng h�nh vi sai tr�i du?c th?a nh?n m?t c�ch r� r�ng (T�i xin l?i, t�i n�i d?i) v� d�i khi ch? b?ng c�ch ng? � (T�i r?t ti?c b?n dang r?t th?t v?ng).
Trong nhi?u tru?ng h?p, l?i xin l?i cung bao g?m m?t y�u c?u cho s? tha th? (H�y tha th? ch?m tr? c?a t�i) v� m?t s? b?o d?m r?ng di?u n�y s? kh�ng di?n ra m?t l?n n?a (Xin vui l�ng tha th? cho ch?m tr? l?i c?a t�i, n� s? kh�ng th? x?y ra m?t l?n n?a).
Theo trang web c?a Harvard Business School Working Knowledge (http://hbswk.hbs.edu/archive/3481.html, du?c truy c?p 20 th�ng 5 2008) l?i xin l?i r?t h?u �ch v� hai l� do ch�nh. L?i xin l?i (1) gi�p c?u v�n c�c m?i quan h? (nhu b?n c� th? d? d�ng tu?ng tu?ng) v� (2) chinh d?n l?i uy t�n c?a ngu?i ph?m sai l?m. V� v?y, n?u b?n l�m di?u g� sai trong m?i quan h? c?a b?n, v� d?, m?t l?i xin l?i s? gi�p b?n s?a ch?a c�c m?i quan h? v?i d?i t�c c?a b?n v� c� th? l�m gi?m m?c d? xung d?t. C�ng m?t l�c, tuy nhi�n, nh?n ra r?ng nh?ng ngu?i kh�c bi?t v? h�nh vi c?a b?n (ch? nghi d?n Jerry Springer) v� m?t l?i xin l?i s? gi�p c?i thi?n h�nh ?nh c?a b?n trong t�m tr� c?a h?. C�ng m?t l�c, tuy nhi�n, nh?n ra r?ng nh?ng ngu?i kh�c bi?t v? h�nh vi c?a b?n (ch? nghi d?n Jerry Springer) v� m?t l?i xin l?i s? gi�p c?i thi?n h�nh ?nh c?a b?n trong t�m tr� c?a h?.
M?t l?i xin l?i hi?u qu?, gi?ng nhu m?t c�i c? hi?u qu?, ph?i du?c ch? t�c cho c�c t�nh hu?ng c? th?. L?i xin l?i hi?u qu? l� t�y c�c t�nh hu?ng. M?t l?i xin l?i hi?u qu? cho ngu?i y�u trong th?i gian d�i, cho cha m?, ho?c ngu?i gi�m s�t m?i c� th? s? r?t kh�c nhau, v� c�c c� nh�n l� kh�c nhau v� c�c m?i quan h? kh�c nhau. V� nhu v?y, nguy�n t?c d?u ti�n c?a m?t l?i xin l?i hi?u qu? l� ph?i xem x�t d?n s? d?c d�o c?a c�c t�nh h�nh � ngu?i, b?i c?nh, c�c quy t?c van h�a, c�c m?i quan h?, c? th? h�nh vi sai tr�i, m� b?n c� th? mu?n xin l?i. M?i t�nh hu?ng s? g?i cho m?t tin nh?n kh� kh�c nhau v? l?i xin l?i.
Tuy nhi�nch�ng ta c� th? cung c?p m?t s? khuy?n ngh? chung. K?t h?p nh?ng hi?u bi?t c?a m?t lo?t c�c nghi�n c?u, b?y di?u n�n v� kh�ng n�n c� th? s? du?c cung c?p cho xin l?i m?t c�ch hi?u qu?.
B?y di?u N�n l�m
1. N�n th?a nh?n h�nh vi sai tr�i n?u th?c s? h�nh vi sai tr�i x?y ra. Ch?p nh?n tr�ch nhi?m. S? h?u nh?ng h�nh d?ng c?a b?n; kh�ng n�n c? g?ng d? b? qua ch�ng nhu l� vi?c c?a ngu?i kh�c. Thay v� "Smith l�i xe qu� ch?m, b?i v?y kh?i h?i t?i sao t�i tr? t?n 30 ph�t ," m� h�y n�i "t�i n�n d� tr? th� n�n nghi d?n lu?ng giao th�ng t?t ngh?n ."
2. N�n bi?t xin l?i. N�i (v� c� � nghia) nh?ng l?i t�i xin l?i hay g� t�i d� l�m l� sai.
3. N�n th? hi?n c? th? ch? kh�ng ph?i l� thu?t ng? chung nh?ng g� b?n d� l�m. Thay v� "T�i xin l?i v� nh?ng g� t�i d� l�m", n�i "T�i xin l?i v� say ru?u t?i b?a ti?c v� ch?c gh?o t?t c? m?i ngu?i."
4. N�n th? hi?n s? hi?u bi?t v? c�ch ngu?i kh�c c?m th?y v� th?a nh?n t�nh h?p ph�p c?a nh?ng c?m x�c, v� d?, "B?n c� m?i quy?n d? n�ng gi?n; T�i n�n d� g?i. "
5. N�n b�y t? s? h?i ti?c c?a b?n m� di?u d� t?o ra m?t v?n d? cho ngu?i kh�c, "T�i xin l?i t�i l�m b?n b? l? cu?c h?n c?a b?n."
6. 6. N�n t? kh?c ph?c s? c? (b?t c? khi n�o c� th?), "T�i xin l?i, t�i d� kh�ng d?n s?ch c�c d?ng h?n d?n t�i d� l�m; T�i s? l�m di?u d� ngay b�y gi?. "
7. 7. N�n dua ra s? d?m b?o r?ng di?u n�y s? kh�ng x?y ra l?n n?a. N�i, kh� don gi?n, "N� s? kh�ng x?y ra m?t l?n n?a" ho?c t?t hon v� c? th? hon, "T�i s? kh�ng di tr? n?a."
B?y di?u kh�ng n�n
C�ng m?t l�c b?n n�n l�m theo nh?ng g?i � cho vi?c t?o m?t l?i xin l?i hi?u qu?, h�y c? g?ng tr�nh nh?ng th�ng di?p k�m hi?u qu? chung nhu:
1. �?ng xin l?i khi n� kh�ng c?n thi?t.
2. �?ng bi?n minh cho h�nh vi c?a m�nh b?ng c�ch d? c?p ai cung l�m n�, v� d?, "M?i ngu?i d?u r?i kh?i c�ng vi?c s?m v�o th? s�u."
3. �?ng bi?n minh cho h�nh vi c?a b?n b?ng c�ch n�i r?ng nh?ng ngu?i kh�c d� l�m m?t c�i g� d� d?u sai: "T�i choi poker; v� b?n choi x? s?. "
4. �?ng bu?c t?i ngu?i kh�c d�ng g�p cho v?n d?. "T�i n�n bi?t b?n dang qu� lo l?ng v? vi?c nh?n du?c s? li?u ch�nh x�c l�c 09:00" 5.
5. �?ng gi?m thi?u c�c t?n thuong r?ng di?u n�y c� th? d� g�y ra. Tr�nh nh?ng � ki?n nhu, "V� v?y, c�c s? li?u d?n mu?n m?t ch�t. Kh�ng th�nh v?n d? ch??"
6. �?ng bao g?m l?i b�o ch?a v?i nh?ng l?i xin l?i. Tr�nh k?t h?p nhu "T�i xin l?i c�c con s? n�y mu?n nhung t�i d� c� r?t nhi?u c�ng vi?c kh�c d? l�m." M?t b�o ch?a thu?ng du?c dua tr? l?i nh?ng l?i xin l?i v� n�i r?ng, trong th?c t?, t�i th?c s? kh�ng ti?c v� d� c� l� do ch�nh d�ng cho nh?ng g� t�i d� th?c hi?n nhung t�i n�i "t�i xin l?i" d? trang tr?i t?t c? c�c can c? c?a t�i v� l�m cho t�nh h�nh kh� ch?u n�y di.
7. Kh�ng d�ng c�c c�ch d? d�ng d? tr?n t�i v� xin l?i th�ng qua e-mail (tr? khi vi?c l�m sai tr�i d� du?c cam k?t trong e-mail ho?c n?u e-mail l� h�nh th?c duy nh?t ho?c ch? y?u c?a b?n trong truy?n d?t th�ng tin). N�i chung, d� l� hi?u qu? hon d? s? d?ng m?t ch? d? c� nh�n v? c�c th�ng tin li�n l?c-m?t-d?i-m?t ho?c di?n tho?i, v� d?. �� l� kh� khan nhung n� hi?u qu? hon.
Post navigation
All Rights Reserved - Potential Asia
Comments
Post a Comment